भारतीय राष्ट्रिय कङ्ग्रेसकी वरिष्ठ नेतृ सोनिया गान्धीको संस्मरण ‘बिलङिङ: अ जर्नी अफ लभ’ औपचारिक रूपमा सार्वजनिक भएसँगै भारतीय राजनीति र साहित्यिक वृत्तमा तीव्र विवाद सिर्जना भएको छ। प्रकाशनअघिको सम्पादकीय तनाव र प्रकाशक परिवर्तनको शृङ्खलापछि हार्परकोलिन्स इन्डियाले नोभेम्बर १०, २०२६ मा ५४४ पृष्ठको उक्त पुस्तक बजारमा ल्याएको हो। पुस्तकमा सोनिया गान्धीले आफ्नो व्यक्तिगत जीवन, पूर्वप्रधानमन्त्री राजीव गान्धीसँगको वैवाहिक यात्रा, भारतीय राजनीतिमा आफ्नो प्रवेश तथा आधुनिक भारतका प्रमुख ऐतिहासिक घटनाक्रमहरूलाई समेटेकी छन्।
पुस्तक प्रकाशनमा आउनुअघि नै सेन्सरसिप र सम्पादकीय विवादमा तानिएको थियो। सन् २०२६ को उत्तरार्धमा सुरुवाती प्रकाशक पेन्गुइन र्यान्डम हाउस इन्डियाले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी, राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घ (आरएसएस) र भारत–चीन सम्बन्धसँग जोडिएका केही अंशहरू संशोधन गर्न वा हटाउन सुझाव दिएको थियो। तर, सोनिया गान्धीले उक्त सुझावलाई ‘सेल्फ–सेन्सरसिप’ को संज्ञा दिँदै अस्वीकार गरेपछि प्रकाशन योजना फेरिएर हार्परकोलिन्स इन्डियामार्फत पुस्तक प्रकाशित भएको हो।
विमोचनपछि पुस्तकमा समेटिएका ऐतिहासिक तथा राजनीतिक प्रसङ्गहरूलाई लिएर चौतर्फी आलोचना सुरु भएको छ। विशेषगरी, सन् १९८४ को सिख विरोधी दङ्गा र ‘अपरेसन ब्लु स्टार’ का विषयमा कङ्ग्रेस पार्टी र गान्धी परिवारको भूमिकालाई ढाकछोप गरी चोख्याउने प्रयास गरिएको भन्दै भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) का नेता एचएस फुल्का, शिरोमणि अकाली दल र राजनीतिक विश्लेषकहरूले कडा आपत्ति जनाएका छन्।
त्यस्तै, भारतका पूर्वराष्ट्रपति प्रणव मुखर्जी र प्रधानमन्त्री बन्ने उनको आकाङ्क्षाबारे पुस्तकमा लेखिएका विवरणहरूप्रति मुखर्जीकी छोरी शर्मिष्ठा मुखर्जीले सार्वजनिक रूपमै असन्तुष्टि र प्रतिवाद जनाएकी छन्। अर्कोतर्फ, समीक्षकहरूले सन् १९७५ को सङ्कटकाल, सन् १९९२ को बाबरी मस्जिद ध्वंस र गोधरा रेल आगलागीजस्ता गम्भीर घटनाहरूलाई पुस्तकले कुनै नयाँ तथ्य वा गहिरो विश्लेषणबिना सतही रूपमा मात्र छोएको टिप्पणी गरेका छन्। साथै, पुस्तकका विभिन्न खण्डमा राजनीतिक इतिहास, समयक्रम (टाइमलाइन) र व्यक्तिगत विवरणहरूमा समेत थुप्रै तथ्याङ्कीय त्रुटिहरू भेटिएको भन्दै पुस्तकको विश्वसनीयतामाथि प्रश्न उठाइएको छ।