काठमाडौं । मदन पुरस्कार गुठीले वि.सं. २०८२ सालको मदन पुरस्कार लेखिका वीणा जोशी (राजभण्डारी) द्वारा लिखित ‘नेवार समुदायका परम्परागत मुकुन्डोनाच (नेवाः समुदायया परम्परागत ख्वापाः प्याखं)’ पुस्तकलाई प्रदान गर्ने निर्णय गरेको छ । गुठीको आइतबार बसेको साधारण सभाले २०८२ सालमा प्रकाशित २९८ पुस्तकहरूमध्येबाट जोशीको कृतिलाई मदन पुरस्कारका लागि छनोट गरेको हो । नेवार समुदायमा पुस्तौँदेखि चलिआएको परम्परागत मुकुन्डोनाचको सङ्कलन, अभिलेखीकरण तथा संरक्षणमा कृतिले महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको भन्दै गुठीले यसलाई पुरस्कारका लागि छनोट गरेको जनाएको छ ।
मदन पुरस्कारका लागि यस वर्ष प्राप्त २९८ पुस्तकबाट उत्कृष्ट १० कृतिलाई ‘मदन पुरस्कार श्रेष्ठ सूची–२०८२’ मा समावेश गरिएको थियो । श्रेष्ठ सूचीमा केशवराज ज्ञवालीको ‘अज्ञात’, केशव दाहालको ‘इथा’, ललित विष्टको ‘उत्कर्ष’, रोशनकुमार झाको ‘नेपालमण्डलसँग जोडिएको सिम्रौनगढको इतिहास’, वीणा जोशी (राजभण्डारी) को ‘नेवार समुदायका परम्परागत मुकुन्डोनाच’, उमा सुवेदीको ‘परिधि’, सीमा आभासको ‘महायुग’, श्रवण मुकारुङको ‘सलह’, डा. नवराज केसीको ‘स्वस्पर्श’ र नदीशको ‘हिउँद’ रहेका थिए । तीमध्ये जोशीको कृतिलाई यस वर्षको मदन पुरस्कार प्रदान गर्ने निर्णय भएको हो ।
‘नेवार समुदायका परम्परागत मुकुन्डोनाच’ ले नेवार समुदायको मौलिक सांस्कृतिक परम्परा, मुकुन्डो तथा नाचसँग सम्बन्धित ज्ञान र अभ्यासलाई सङ्कलन तथा दस्तावेजीकरण गर्ने काम गरेको छ । पुस्तान्तरण हुँदै आएको यस्तो सांस्कृतिक परम्पराको अभिलेखीकरणमार्फत कृतिले नेपाली कला, संस्कृति र सम्पदा संरक्षणमा समेत योगदान पुर्याएको गुठीको निर्णयबाट देखिन्छ ।
यसैगरी, मदन पुरस्कार गुठीले वि.सं. २०८२ सालको जगदम्बा–श्री पुरस्कार वरिष्ठ गीतकार किरण खरेललाई प्रदान गर्ने निर्णय गरेको छ । नेपाली गीत लेखनमा करिब छ दशकदेखि सक्रिय खरेललाई नेपाली गीत–सङ्गीत तथा वाङ्मय क्षेत्रमा पुर्याएको दीर्घकालीन योगदानको सम्मानस्वरूप उक्त पुरस्कार प्रदान गर्न लागिएको हो ।
मदन पुरस्कार गुठीले नेपाली भाषा, साहित्य तथा वाङ्मयको क्षेत्रमा विशिष्ट योगदान पुर्याउने कृति तथा स्रष्टालाई सम्मान गर्दै आएको छ । मदन पुरस्कार वि.सं. २०१२ सालमा स्थापना भएको हो र पहिलोपटक वि.सं. २०१३ सालमा सत्यमोहन जोशीको ‘हाम्रो लोक संस्कृति’, चित्तरञ्जन नेपालीको ‘जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल’ तथा बलराम जोशीको ‘अधिकविभव स्थिरविद्युत् उत्पादक’ कृतिलाई प्रदान गरिएको थियो । त्यस्तै, रानी जगदम्बाको निधनपछि उहाँको स्मृतिमा वि.सं. २०४५ सालमा जगदम्बा–श्री पुरस्कार स्थापना गरिएको हो, जसको पहिलो पुरस्कार गायक नारायणगोपाललाई प्रदान गरिएको थियो ।
मदन पुरस्कार नेपाली साहित्य क्षेत्रमा प्रदान गरिने प्रतिष्ठित पुरस्कारमध्ये एक हो । वि.सं. २०७५ सालदेखि यसको पुरस्कार राशि चार लाख रुपैयाँ कायम गरिएको छ । यस वर्षको निर्णयसँगै वीणा जोशी (राजभण्डारी) को ‘नेवार समुदायका परम्परागत मुकुन्डोनाच’ नेपाली मौलिक संस्कृति र सम्पदाको दस्तावेजीकरणका लागि राष्ट्रिय स्तरको साहित्यिक सम्मान प्राप्त गर्ने महत्वपूर्ण कृतिका रूपमा स्थापित भएको छ भने गीतकार किरण खरेलको दीर्घ साहित्यिक योगदानलाई पनि जगदम्बा–श्रीमार्फत सम्मान गरिएको छ ।
