काठमाडौँ। नेपालको जनकपुरधाम र भारतको उत्तर प्रदेशस्थित अयोध्यालाई सिधा जोड्ने नयाँ साप्ताहिक अन्तरदेशीय यात्रुवाहक रेल सेवा सञ्चालनमा आउने भएको छ। भारतीय रेलवे मन्त्रालयले औपचारिक स्वीकृति प्रदान गरेको करिब ६०४ किलोमिटर लामो यस रेल सेवाको आगामी नोभेम्बर २३, २०२६ मा उद्घाटन गर्ने तयारी गरिएको छ। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन) को नोभेम्बर २२ देखि सुरु हुने भारत भ्रमणका क्रममा प्रधानमन्त्री शाह र भारतीय समकक्षी नरेन्द्र मोदीले संयुक्त रूपमा उक्त रेल सेवाको उद्घाटन गर्ने कार्यक्रम रहेको छ।
रामायण सर्किटका दुई महत्त्वपूर्ण धार्मिक केन्द्रहरू—माता सीताको जन्मभूमि जनकपुरधाम र भगवान् रामको जन्मभूमि अयोध्यासँगै उत्तर प्रदेशको गोरखपुरलाई जोड्ने उद्देश्यले यो सेवा सुरु गर्न लागिएको हो। प्रारम्भिक चरणमा साताको एकपटक सञ्चालन हुने यो रेल प्रत्येक शनिबार जनकपुरधामबाट अयोध्याका लागि प्रस्थान गर्नेछ भने प्रत्येक सोमबार अयोध्या क्यान्टोनमेन्ट (अयोध्या क्यान्ट) बाट जनकपुरधामका लागि फर्कने तालिका तय भएको छ।
स्वीकृत रुटअनुसार जनकपुरधामबाट छुटेपछि रेल बिहारको जयनगर, मधुबनी, शिशो, सीतामढी, रक्सौल र नरकटियागन्ज तथा उत्तर प्रदेशको गोरखपुर, बस्ती, मनकापुर र अयोध्या धाम गरी कुल १० वटा मुख्य स्टेसनमा रोकिँदै अयोध्या क्यान्टसम्म पुग्नेछ। नेपालतर्फको रेल पूर्वाधार र विद्युतीकरणको स्तरोन्नति पूरा नहुन्जेलसम्म भारतीय रेलवेकै उपकरण र १८ कोच (एसी तथा स्लिपर सुविधासहित) मार्फत यो सेवा सञ्चालन गरिनेछ। औपचारिक उद्घाटनको मिति नजिकिएसँगै रेल नम्बर, छुट्ने यकिन समय र टिकट बुकिङको विवरण भारतीय रेलवेको ‘आइआरसिटिसी’ प्रणालीमा सार्वजनिक गरिने जनाइएको छ।
साप्ताहिक सिधा रेलको औपचारिक व्यावसायिक सञ्चालन सुरु हुनुअघि वा शनिबार बाहेकका अन्य दिनमा गोरखपुर वा अयोध्या यात्रा गर्न चाहने यात्रुहरूका लागि हाल दुई चरणको वैकल्पिक रेल तथा सडकमार्ग उपलब्ध छन्। यात्रुहरूले जनकपुरबाट नेपाल रेलवेको यात्रुवाहक रेल चढेर सीमापारि भारतको जयनगर पुग्न सक्छन्। जयनगरबाट सोमबार, बुधबार, बिहीबार र शनिबार बिहान ७:१५ बजे छुट्ने ‘सहिद एक्सप्रेस’ (१४६७३) मार्फत करिब ११ घण्टा ५० मिनेटको यात्रापछि साँझ ७:०५ बजे गोरखपुर जङ्क्सन पुग्न सकिन्छ। यसैगरी, भिट्टामोड नाका हुँदै ट्याक्सी वा बसबाट बिहारको ‘जनकपुर रोड’ (पुपरी) स्टेसन पुगेर पनि गोरखपुर जाने रेल समात्न सकिन्छ जहाँबाट शनिबार ‘अमृत भारत एक्सप्रेस’ (१५५६१ / १४६६३) र बिहीबार ‘किर आसआर स्पेसल’ (०५७३६) लगायतका रेलले ७ देखि ९ घण्टामा गोरखपुर पुर्याउँछन्। साथै, निजी सवारीसाधन वा ट्याक्सीमार्फत भिट्टामोड–सीतामढी वा वीरगन्ज–रक्सौल एकीकृत जाँचचौकी र भारतीय राजमार्ग (एनएच–२७) हुँदै करिब ३०५ देखि ३५० किलोमिटरको दूरी तय गरी साढे ५ देखि ९ घण्टामा पनि सडकमार्गबाट गोरखपुर पुग्न सकिन्छ।
नेपाल र भारतबिच खुला सिमाना रहेकाले दुवै देशका नागरिकलाई यात्राका लागि भिसा आवश्यक पर्दैन। यद्यपि, भारतीय रेलमा यात्रा गर्दा टिकट परीक्षकहरूले परिचयपत्र कडाइका साथ जाँच गर्ने भएकाले यात्रुहरूले आफ्नो सक्कली राहदानी, नागरिकता प्रमाणपत्र वा मतदाता परिचयपत्र अनिवार्य रूपमा साथमा बोक्नुपर्नेछ।