वासिङ्टन । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले क्यानडाको विमान निर्माता कम्पनी बम्बार्डियरलाई अमेरिकामै विमान उत्पादन नगरे अमेरिकी बजारमा बिक्री गर्न नदिने धम्की दिएका छन्। अमेरिका र क्यानडाबीच व्यापार विवाद चर्किरहेका बेला ट्रम्पले सोमबार, सेप्टेम्बर ७ मा सामाजिक सञ्जालमार्फत यस्तो चेतावनी दिएका हुन्।

ट्रम्पले ट्रुथ सोसलमा सबै अक्षर ठूलो बनाएर लेख्दै भनेका छन्, “अमेरिकामा बम्बार्डियरको बिक्री अब हुँदैन।” उनले बम्बार्डियरका उत्पादन राम्रो नभएको दाबी गर्दै अमेरिकी बजारमा पहुँच चाहने हो भने कम्पनीले अमेरिकामै उत्पादन गर्नुपर्ने बताएका छन्। ट्रम्पले क्यानडाले अमेरिकी कम्पनीहरूलाई अनुचित व्यवहार गरेको आरोपसमेत लगाएका छन्।

ट्रम्पको पछिल्लो चेतावनी अमेरिका र क्यानडाबीचको व्यापार युद्ध थप चर्किरहेका बेला आएको हो। क्यानडाले अमेरिकाबाट आयात हुने करिब २० अर्ब अमेरिकी डलर बराबरका वस्तुमा प्रतिशोधात्मक कर लगाउने तयारी गरिरहेको समयमा ट्रम्पले बम्बार्डियरलाई लक्षित गरेका हुन्। क्यानडाको नयाँ कर अमेरिकी स्टिल, डेरी, कृषि उपकरणलगायत विभिन्न वस्तुमा लागू हुने तयारीमा छ।

अमेरिकाले यसअघि क्यानडाका विभिन्न वस्तुमा ५० प्रतिशतसम्मको कर लगाएपछि क्यानडाले त्यसको जवाफमा प्रतिशोधात्मक कर लगाउने निर्णय गरेको हो। दुई देशबीच लामो समयदेखि जारी व्यापार वार्ता पछिल्लो समय थप जटिल बनेपछि बम्बार्डियरमाथिको ट्रम्पको पछिल्लो चेतावनीलाई व्यापार विवादको अर्को मोर्चाका रूपमा हेरिएको छ।

बम्बार्डियरलाई लक्षित गर्दै ट्रम्पले यसअघि पनि कडा चेतावनी दिइसकेका छन्। जनवरीमा उनले क्यानडामा बनेका बम्बार्डियरका विमानमा ५० प्रतिशतसम्म आयात कर लगाउने र केही विमानको प्रमाणपत्र खारेज गर्ने चेतावनी दिएका थिए। त्यसबेला उनले अमेरिकी प्रतिद्वन्द्वी कम्पनी गल्फस्ट्रिमका विमानलाई क्यानडाले प्रमाणित गर्न ढिलाइ गरेको भन्दै असन्तुष्टि जनाएका थिए। तर ट्रम्पले त्यतिबेला दिएको कर तथा प्रमाणपत्र खारेज गर्ने धम्की कार्यान्वयन भएन।

पछिल्लो धम्की कार्यान्वयन कसरी हुन्छ भन्नेबारे भने ह्वाइट हाउसले तत्काल विस्तृत योजना सार्वजनिक गरेको छैन। विमानको सुरक्षा प्रमाणपत्र र उडानसम्बन्धी नियमन सामान्यतः अमेरिकी संघीय उड्डयन प्रशासन अर्थात् एफएएअन्तर्गत पर्छ। त्यसैले व्यापार नीतिका आधारमा बम्बार्डियरका विमानलाई अमेरिकी बजारबाट पूर्ण रूपमा रोक्ने प्रक्रिया कानुनी र नियामकीय रूपमा जटिल हुन सक्ने विज्ञहरूले बताएका छन्।

बम्बार्डियरको अमेरिकासँगको आर्थिक सम्बन्धसमेत निकै ठूलो छ। कम्पनीले अमेरिकामा करिब ३ हजार ५०० कर्मचारीलाई रोजगारी दिएको छ र करिब २ हजार ८०० अमेरिकी आपूर्तिकर्तासँग काम गर्छ। कम्पनीले अमेरिकामा वार्षिक अर्बौं डलर लगानीसमेत गरिरहेको छ। बम्बार्डियरका विभिन्न उत्पादन तथा सेवा संरचना अमेरिकाका विभिन्न राज्यमा रहेका छन्।

बम्बार्डियरले आफ्नो अमेरिकी उपस्थिति र अमेरिकी कम्पनी तथा कामदारसँगको साझेदारीलाई जोड दिँदै अमेरिकामा आफ्नो लगानी तथा रोजगारीलाई निरन्तरता दिने प्रतिबद्धता जनाएको छ। कम्पनीका उत्पादनमा अमेरिकी आपूर्तिकर्ता र अमेरिकी प्रविधिको समेत महत्वपूर्ण योगदान रहेको बताइएको छ।

ट्रम्पको चेतावनीपछि क्युबेककी प्रिमियर क्रिस्टिन फ्रेसेटले कडा प्रतिक्रिया जनाएकी छन्। उनले बम्बार्डियरलाई क्युबेकको अर्थतन्त्र र विमान उद्योगको महत्वपूर्ण कम्पनी भन्दै कम्पनी र त्यहाँका कामदारको हितको रक्षा गर्ने बताएकी छन्। उनले विदेशी दबाबका आधारमा आफ्ना कम्पनीले कहाँ उत्पादन गर्नुपर्छ भन्ने निर्णय स्वीकार नगर्ने धारणा व्यक्त गरेकी छन्।

बम्बार्डियरको अमेरिकी बजारसँगको निर्भरता पनि ठूलो छ। कम्पनीको विश्वव्यापी विमान प्रयोगकर्तामध्ये ठूलो हिस्सा अमेरिकी बजारमा रहेको छ भने कम्पनीको आम्दानीको आधाभन्दा बढी हिस्सा अमेरिकाबाट आउने ट्रम्पको दाबी छ। अमेरिकी बजार बन्द भए त्यसको प्रत्यक्ष असर बम्बार्डियरसँगै अमेरिकी ग्राहक, आपूर्तिकर्ता र निजी विमान बजारमा समेत पर्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।

यसैबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्प र क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीबीच व्यापार विवाद समाधान गर्ने वार्ता कमजोर बन्दै गएको छ। दुई देशले एकअर्काका वस्तुमा उच्च कर लगाउने क्रम बढाएपछि दशकौँदेखि नजिक रहेको अमेरिका–क्यानडा आर्थिक सम्बन्धमा समेत तनाव बढेको छ। बम्बार्डियरमाथिको पछिल्लो चेतावनीले दुई देशबीचको व्यापार युद्धलाई विमान उद्योगसम्म विस्तार गर्ने संकेत दिएको छ।

तर ट्रम्पको पछिल्लो भनाइ तत्काल लागू भएको औपचारिक बिक्री प्रतिबन्धभन्दा बढी चेतावनीका रूपमा आएको देखिन्छ। यसको कार्यान्वयनका लागि अमेरिकाले कुन कानुनी तथा नियामकीय बाटो अपनाउँछ भन्ने अझै स्पष्ट भएको छैन। त्यसैले बम्बार्डियरमाथिको यो दबाब आगामी अमेरिका–क्यानडा व्यापार वार्तामा कति प्रभावकारी हुन्छ भन्ने विषय अहिले मुख्य चासो बनेको छ।