वासिङ्टन । इरानसँग जारी युद्धलाई लिएर अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प निर्णायक मोडमा पुगेको बताएका छन्। सेप्टेम्बर २० मा फक्स न्युजसँगको कुराकानीमा ट्रम्पले आफूले अबको कदमबारे निर्णय गरिरहेको र ‘धेरै ठूला घटनाक्रम’ आगामी दिनमा हुन सक्ने बताएका छन्। उनका पछिल्ला अभिव्यक्तिअनुसार वासिङ्टनसामु मुख्यतः सैन्य कारबाही तीव्र बनाउने, आर्थिक दबाब बढाउने वा नयाँ कूटनीतिक सम्झौताको बाटो रोज्ने विकल्प छन्।
ट्रम्पले सैन्य विकल्पबारे निकै कडा भाषा प्रयोग गर्दै इरानमाथि ठूलो स्तरको कारबाही गर्ने सम्भावनासमेत संकेत गरेका छन्। अर्कोतर्फ, अमेरिकाले हालको आर्थिक दबाबलाई निरन्तरता दिने वा थप कडा बनाउने विकल्प पनि विचार गरिरहेको छ। यसअन्तर्गत इरानसँग व्यापार गर्ने देश वा कम्पनीमाथि थप शुल्क तथा प्रतिबन्ध लगाउने सम्भावनाबारे पनि चर्चा भइरहेको छ।
तर युद्धको अर्को सम्भावित बाटो वार्ता पनि खुलै रहेको देखिन्छ। ट्रम्पले आगामी संयुक्त राष्ट्रसंघ महासभाका क्रममा न्युयोर्कमा इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियनसँग भेटवार्ता गर्न आफू सम्भवतः तयार रहेको संकेत गरेका छन्। यसले सैन्य तनावबीच पनि कूटनीतिक विकल्प पूर्ण रूपमा बन्द नभएको देखाएको छ।
यसैबीच, इरानले पनि वासिङ्टनसमक्ष युद्ध अन्त्यका लागि आफ्ना सर्तहरू प्रस्तुत गरेको छ। इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का सचिव मोसेन रेजाईका अनुसार कतारमार्फत अमेरिकासम्म पुर्याइएको प्रस्तावमा सबै मोर्चामा युद्ध अन्त्य, विदेशमा रोक्का गरिएका इरानी सम्पत्ति फुकुवा र अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी हटाउने माग छन्।
तर तेहरानले वार्ताको सन्देशसँगै कडा चेतावनी पनि दिएको छ। इरानी सैन्य अधिकारीहरूले अमेरिकाले कुनै नयाँ ‘गल्ती’ गरेमा क्षेत्रभर रहेका अमेरिकी आधार तथा सम्पत्तिमाथि जवाफी कारबाही गर्ने चेतावनी दिएका छन्। यसबीच होर्मुज जलडमरूमध्य वरपर इरानको सैन्य गतिविधि र क्षेत्रीय ऊर्जा तथा समुद्री यातायातलाई लिएर पनि तनाव कायम छ।
तनावको असर मध्यपूर्वको सीमाभन्दा बाहिरसमेत देखिन थालेको छ। पछिल्ला घटनाक्रमपछि अमेरिकाले मध्यपूर्वमा रहेका आफ्ना नागरिकलाई उच्च सतर्कता अपनाउन तथा सम्भावित उडान रद्द, हवाई क्षेत्र बन्द र अन्य यातायात अवरोधका लागि तयार रहन चेतावनी दिएको छ।
यसैबीच, इरानसँग जोडिएको यमनका हुथी विद्रोहीले साउदी अरेबियामा क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोन आक्रमण गरेपछि क्षेत्रीय तनाव थप जटिल बनेको छ। रियादलाई लक्षित क्षेप्यास्त्र साउदी हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले रोकेको साउदी पक्षले जनाएको छ। घटनापछि अमेरिकाले मध्यपूर्वमा आफ्नो सुरक्षा सतर्कता थप बढाएको छ।
यसरी वार्ता, आर्थिक दबाब र सैन्य कारबाही—तीनै विकल्प एकैपटक चर्चामा आउँदा अब ट्रम्प प्रशासनले कुन बाटो रोज्छ भन्ने विषयले सम्पूर्ण मध्यपूर्वको आगामी सुरक्षा अवस्था मात्र होइन, होर्मुज र लालसागर हुँदै जाने ऊर्जा तथा व्यापार मार्ग र विश्व बजारमा समेत प्रभाव पार्न सक्ने देखिएको छ। तेल बजारमा आपूर्ति अवरोधको चिन्ता बढेसँगै मूल्यमा उतारचढावसमेत देखिएको छ।
