यमनमा सक्रिय इरानसमर्थित हुथी विद्रोहीले साउदी अरबका दक्षिणी क्षेत्रमा रहेका ऊर्जा तथा आर्थिक पूर्वाधारलाई लक्षित गरी ठूलो क्षेप्यास्त्र र ड्रोन हमला गरेपछि साउदी अरब र हुथीबीचको तनाव थप गम्भीर बनेको छ। मंगलबार भएको भनिएको उक्त हमलामा कम्तीमा ७३ जना घाइते भएका छन् भने साउदी अरबका विभिन्न ऊर्जा केन्द्रमा आगलागी र केही समयका लागि सञ्चालन अवरुद्ध भएको साउदी अधिकारीहरूले बताएका छन्।

हुथीले साउदी अरबका अब्हा, खामिस मुशैत, जिजान र नजरान क्षेत्रमा दर्जनौँ ड्रोन तथा क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको बताइएको छ। साउदी नेतृत्वको यमनसम्बन्धी गठबन्धनका प्रवक्ता मेजर जनरल तुर्की अल–मालिकीका अनुसार हमलामा महिला र बालबालिकासहित ७३ जना घाइते भएका छन्। साउदी ऊर्जा मन्त्रालयले पनि दक्षिणी क्षेत्रमा रहेका केही ऊर्जा प्रतिष्ठान तथा संरचनामा हमला भएको र विभिन्न स्थानमा आगलागी भएको पुष्टि गरेको छ।

हुथी सैन्य प्रवक्ता याह्या सारीले भने साउदी अरबका महत्वपूर्ण सैन्य तथा तेल पूर्वाधारलाई लक्षित गरी व्यापक सैन्य कारबाही गरिएको दाबी गरेका छन्। हुथीले साउदी सरकारी तेल कम्पनी आराम्कोका जिजान, अब्हा र नजरानस्थित प्रतिष्ठान तथा खामिस मुशैतस्थित सैन्य हवाई आधारलाई समेत निशाना बनाएको दाबी गरेको छ।

हमलाका कारण केही ऊर्जा प्रतिष्ठानमा आगलागी भएपछि केही समय सञ्चालन रोक्नुपरेको थियो। विश्वकै प्रमुख तेल उत्पादक तथा निर्यातकर्ता मुलुकमध्ये एक साउदी अरबमाथिको यो आक्रमणले अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा समेत तत्काल प्रभाव पारेको छ। हमलापछि ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य बढेर करिब ९८ डलर प्रतिब्यारेल पुगेको रोयटर्सले जनाएको छ।

हुथीले पछिल्लो आक्रमणलाई यमनमा साउदी पक्षबाट भएका हवाई हमलाको जवाफ भएको दाबी गरेको छ। हुथीका अनुसार उत्तरी यमनको अल–जौफ प्रान्तको हज्मस्थित कारागारमा भएको हवाई हमलामा मानिस मारिएका थिए। एसोसिएटेड प्रेसका अनुसार हुथीले उक्त हमलामा सात जनाको मृत्यु भएको आरोप लगाएको छ, तर साउदी पक्षले त्यसबारे तत्काल सार्वजनिक रूपमा पुष्टि गरेको छैन।

यसैबीच, साउदी नेतृत्वको गठबन्धनले हुथीको पछिल्लो हमलालाई ‘खतरनाक वृद्धि’ भन्दै कडा जवाफ दिने चेतावनी दिएको छ। साउदी विदेश मन्त्रालयले आफ्नो सार्वभौमिकता, नागरिक तथा राष्ट्रिय क्षमताको रक्षा गर्न आवश्यक सबै कदम चाल्ने अधिकार आफूमा रहेको जनाएको छ।

यद्यपि, पछिल्लो अवस्थाबारे एउटा महत्वपूर्ण पक्ष के हो भने साउदी अरबले औपचारिक रूपमा यमनमा नयाँ हवाई आक्रमण गरेको पुष्टि गरेको छैन। हुथीले साउदी हवाई हमलाको आरोप लगाए पनि साउदी नेतृत्वको गठबन्धनले पछिल्लो समय यमनमा भएका केही हवाई कारबाहीको जिम्मेवारी सार्वजनिक रूपमा लिएको छैन। बरु साउदी समर्थित यमन सरकारका सेनाले हुथी नियन्त्रणमा रहेका विभिन्न क्षेत्रमा हवाई हमला गरेको जनाएको छ।

यमनभित्र पनि पछिल्ला दिनमा युद्ध चर्किएको छ। हुथी र अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यता प्राप्त यमनी सरकारका सेनाबीच पश्चिमी तटीय क्षेत्र, ताइज र होदेदाह आसपासमा भीषण भिडन्त भइरहेको छ। पछिल्लो संघर्षमा दर्जनौँ लडाकु तथा सर्वसाधारण मारिएका छन्। यसले सन् २०२२ मा भएको युद्धविरामपछि तुलनात्मक रूपमा शान्त रहेको यमन पुनः व्यापक युद्धतर्फ फर्किन सक्ने चिन्ता बढाएको छ।

विशेषगरी बाब अल–मन्देब जलडमरूमध्यलाई लिएर भइरहेको संघर्षले परिस्थितिलाई अझ संवेदनशील बनाएको छ। लाल सागरलाई अदनको खाडीसँग जोड्ने यो जलमार्ग विश्व व्यापार र ऊर्जा आपूर्तिका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ। हुथीले यस क्षेत्रमा आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्न खोजिरहेको र साउदी समर्थित यमनी सेनाले त्यसलाई रोक्ने प्रयास गरिरहेको बताइएको छ।

पछिल्लो संकटलाई मध्यपूर्वमा अमेरिका र इरानबीच बढिरहेको व्यापक सैन्य तनावसँग पनि जोडेर हेरिएको छ। इरानसँग सम्बन्धित क्षेत्रीय समूहहरू सक्रिय भइरहेका बेला हुथीले साउदी ऊर्जा संरचना र समुद्री व्यापारलाई लक्षित गर्न थालेपछि द्वन्द्वको प्रभाव यमनको सीमाभन्दा बाहिर फैलिने जोखिम बढेको छ। एसोसिएटेड प्रेसका अनुसार इरानसमर्थित हुथी र अन्य क्षेत्रीय समूहबीचको समन्वयले खाडी क्षेत्रको सुरक्षामा थप चुनौती सिर्जना गरिरहेको छ।

यसअघि साउदी अरब र हुथीबीचको प्रत्यक्ष संघर्ष सन् २०२२ को युद्धविरामपछि ठूलो मात्रामा मत्थर भएको थियो। तर पछिल्ला महिनामा यमनभित्र पुनः सैन्य गतिविधि बढ्नु, लाल सागरमा हुथीका गतिविधि तीव्र हुनु र साउदी भूमिमा फेरि ठूलो हमला हुनुका कारण उक्त शान्ति प्रक्रिया गम्भीर संकटमा परेको छ। संयुक्त राष्ट्रसंघले समेत यमनको मानवीय अवस्था अत्यन्त गम्भीर रहेको बताउँदै आएको छ।

साउदी विदेशमन्त्री फैसल बिन फरहानले कूटनीतिको ढोका अझै खुला रहेको संकेत गरे पनि रियादले आफ्नो भूभाग तथा आर्थिक पूर्वाधारमाथिको आक्रमण सहन नसक्ने स्पष्ट सन्देश दिएको छ। अर्कोतर्फ, हुथीले पनि साउदी र उसका सहयोगीमाथि थप कारबाही गर्ने चेतावनी दिँदै आएको छ। यस्तो अवस्थामा यमनमा पुनः पूर्णस्तरको युद्ध सुरु हुने, बाब अल–मन्देब हुँदै हुने अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार प्रभावित हुने र विश्व बजारमा तेलको मूल्य अझ बढ्ने जोखिम देखिएको छ।

साउदी ऊर्जा पूर्वाधारमाथिको पछिल्लो हुथी हमला केवल दुई पक्षबीचको सैन्य टकरावमा सीमित नरही मध्यपूर्वको विस्तारित युद्ध, समुद्री व्यापार र विश्व ऊर्जा सुरक्षामाथि समेत प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने नयाँ संकटका रूपमा देखिएको छ।