चीनको युन्नान प्रान्तस्थित कुनमिङमा बिहीबारदेखि सुरु भएको १०औँ चीन–दक्षिण एसिया एक्स्पोले क्षेत्रीय व्यापार, लगानी, औद्योगिक सहकार्य र सांस्कृतिक आदानप्रदानको नयाँ आयाम प्रस्तुत गरेको छ। जुन ११ देखि १६ सम्म सञ्चालन हुने यस एक्स्पोले उन्नाइस वर्षअघि एक साधारण वस्तु मेलाका रूपमा सुरु भएको पहललाई बहुआयामिक अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक मञ्चमा रूपान्तरण गरेको देखाएको छ।
चीन र दक्षिण एसियाली मुलुकबीचको व्यापार सन् २००७ यता तीन गुणाभन्दा बढी विस्तार भइसकेको छ। सन् २०२५ मा पहिलोपटक द्विपक्षीय व्यापारको आकार २०० अर्ब अमेरिकी डलर नाघेको थियो भने सन् २०२६ को पहिलो चार महिनामा मात्रै व्यापार १५.८ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। विशेषगरी चीनले दक्षिण एसियाली मुलुकहरूबाट गर्ने आयातको वृद्धि दर उल्लेखनीय रहेको छ, जसलाई आयोजकहरूले क्षेत्रीय आर्थिक सन्तुलन र सहकार्यको सकारात्मक संकेतका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्।
यस वर्षको एक्स्पोमा ६८ देश, क्षेत्र तथा अन्तर्राष्ट्रिय संगठनका २,३०० भन्दा बढी उद्यम सहभागी भएका छन्। सहभागी उद्यममध्ये ४२ प्रतिशत विदेशी छन्। १,५०० भन्दा बढी पेशागत क्रेतामध्ये ६० प्रतिशतभन्दा बढी विदेशी रहेका छन्, जुन गत वर्षको तुलनामा ६७ प्रतिशतले बढी हो। जर्मनी, ब्राजिल, पेरु र टर्कियेसहित ४५ देशले पहिलोपटक आधिकारिक क्रय प्रतिनिधिमण्डल पठाएका छन्। सयौं स्वदेशी तथा विदेशी विशिष्ट अतिथि, व्यवसायी, उद्यमी तथा लगानीकर्ताको उपस्थितिमा सम्पन्न उद्घाटन समारोहलाई नेपालको तर्फबाट राष्ट्रिय सभाकी उपाध्यक्ष लीलाकुमारी भण्डारी ले सम्बोधन गरेकी थिइन्। कार्यक्रममा नेपालबाट गएका केही सञ्चारकर्मीको पनि सहभागिता रहेकोबारे हाल चीन भ्रमणमा रहेका पत्रकार रामबहादुर रावलले जानकारी दिनुभएको छ। “एकता र सहयोग, साझा विकासका लागि” भन्ने नारासहित आयोजित एक्स्पोमा चीनका सबै ३१ प्रान्त, स्वायत्त क्षेत्र तथा केन्द्र सरकार मातहतका नगरपालिकाको प्रतिनिधित्व रहेको छ। साथै, पहिलोपटक डिजिटल ट्रेड एक्स्पो र क्यान्टन फेयरसँग क्रेता नेटवर्क जोडिएको छ।
दक्षिण एसियाली मुलुकहरूको सहभागिता यस वर्ष विशेष आकर्षणको केन्द्र बनेको छ। बंगलादेश सम्मानित अतिथि राष्ट्रका रूपमा सहभागी भएको छ। बंगलादेशी प्याभेलियनमा जमदानी साडी, हिल्सा माछा र बोगरा दहीजस्ता भौगोलिक संकेत (GI) उत्पादनका साथै औषधि उद्योग र बंगलादेश–चीन चेम्बर अफ कमर्स एण्ड इन्डस्ट्रीको सहभागिता रहेको छ। सन् १९७८ मा स्थापित ‘आरोङ’ले चीनमा पहिलोपटक आफ्नो हस्तकलाका उत्पादन, गृहसजावट सामग्री र आभूषण प्रदर्शन गरेको छ। पाकिस्तानले चीन–पाकिस्तान कूटनीतिक सम्बन्धको ७५औँ वार्षिकोत्सव विशेष कार्यक्रममार्फत मनाइरहेको छ भने श्रीलंकाले समुद्री खाद्य उत्पादनमार्फत आफ्नो उपस्थिति जनाएको छ। उत्तर कोरिया पनि लामो अन्तरालपछि ५३ सदस्यीय प्रतिनिधिमण्डलसहित एक्स्पोमा सहभागी भएको छ।
नेपालबाट सहभागी भएका उद्यममध्ये ‘एञ्जल ह्यान्ड्स’ विशेष आकर्षणको केन्द्र बनेको छ। कम्पनीले ४,००० मिटरभन्दा माथिका हिमाली क्षेत्रमा पालिने च्याङ्ग्राको ऊनबाट निर्मित हस्तनिर्मित पश्मिना शलहरू प्रदर्शन गरेको छ। कम्पनीका संस्थापक शंकर कोइरालाले यस्ता अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार मञ्चमार्फत शांघाईमा कम्पनी दर्ता गर्न सफल भएको तथा ग्रामीण भेगका महिलाहरूलाई सीपमूलक रोजगारीसँग जोडेको अनुभव साझा गरेका छन्। आयोजकहरूका अनुसार, यस्ता साना उद्यमहरूको अन्तर्राष्ट्रिय पहुँच विस्तार गर्नु नै एक्स्पोको मूल उद्देश्य हो। माल्दिभ्सले पनि आफ्नो पहिलो सरकारी मत्स्य विपणन संस्था मार्फत टुना माछाको सम्पूर्ण उत्पादन र आपूर्ति शृंखला प्रदर्शन गरेको छ। दक्षिण एसियाका आठवटै मुलुकका ५५० भन्दा बढी उद्यम सहभागी रहेको दक्षिण एसिया प्याभेलियनले क्षेत्रीय आर्थिक सहकार्यको सशक्त झलक प्रस्तुत गरेको छ।
एक्स्पोको विदेशी प्याभेलियनमा ३८ देशका २१० उद्यम सहभागी छन्। इटाली, उरुग्वे र अस्ट्रेलियासहित सात देशका कूटनीतिक नियोगहरूले पहिलोपटक राष्ट्रिय प्याभेलियन सञ्चालन गरेका छन्। फ्रान्सको लुई ग्रुपले तीन सय वर्ष पुरानो वाइन उत्पादन परम्परासहित आफ्ना उत्पादनहरू प्रदर्शन गरेको छ भने हंगेरीले विश्वप्रसिद्ध टोकाजी आस्जु वाइन पहिलोपटक चीन–दक्षिण एसिया एक्स्पोमा प्रस्तुत गरेको छ। इरानले १८ वटा प्रदर्शनी स्थलमार्फत पर्सियन गलैंचा र परम्परागत हस्तकलाका सामग्री प्रदर्शन गर्दै क्षेत्रीय तनावका बीच आर्थिक सम्बन्धको निरन्तरतामाथि जोड दिएको छ।
युन्नान प्रान्तले एक्स्पोलाई आफ्नो हरित औद्योगिक रूपान्तरण प्रदर्शन गर्ने प्रमुख मञ्चका रूपमा प्रयोग गरेको छ। हरित ऊर्जा प्याभेलियनमा चाइना हुआडियन, चाइना डाटाङ, चाइना सदर्न पावर ग्रिड, सीएनपीसी र सिनोपेकसहित सातवटा फर्चुन ग्लोबल ५०० कम्पनी सहभागी छन्। एक्स्पो अवधिमा हरित ऊर्जा, ऊर्जा भण्डारण तथा सीमापार ऊर्जा सहकार्यसँग सम्बन्धित करिब २५ परियोजनामा हस्ताक्षर हुने अपेक्षा गरिएको छ, जसको अनुमानित मूल्य २८ अर्ब युआनभन्दा बढी रहेको छ।
चाइना जनरल न्युक्लियर (CGN) ले लाओसमा दक्षिणपूर्व एसियाकै सबैभन्दा ठूलो एकल सौर्य ऊर्जा परियोजना निर्माण गरेको जानकारी दिएको छ। साथै, युन्नानमा सौर्य प्यानलमुनि कृषि उत्पादन प्रणाली विस्तार गरेर १,४०० भन्दा बढी कृषक परिवारको आम्दानी वृद्धि गर्न योगदान पुर्याएको जनाएको छ। उत्पादन क्षेत्रतर्फ युन्नान एल्युमिनियमका हरित एल्युमिनियम उत्पादनहरूले युरोपेली संघको कार्बन मापदण्डअनुसार प्रमाणीकरण प्राप्त गरेका छन् भने वेईकियाओ अटोमोटिभ टेक्नोलोजीले बक्साइटदेखि सवारीसाधन उत्पादनसम्मको सम्पूर्ण औद्योगिक श्रृंखला प्रदर्शन गरेको छ। सिन्लियान वातावरण संरक्षण कम्पनीले औद्योगिक फोहोर पुनःप्रयोग गरी उच्चस्तरीय ओप्टोइलेक्ट्रोनिक सामग्री उत्पादन गर्ने प्रविधि सार्वजनिक गरेको छ।
कफी उद्योग प्याभेलियन यस वर्षको एक्स्पोको एकमात्र एकल-विषयगत पेशागत प्रदर्शनी हलका रूपमा सञ्चालन गरिएको छ। चीन, बुरुन्डी, युगान्डा, केन्या र इथियोपियासहित आठ देश तथा १५ चिनियाँ प्रान्तका १६० भन्दा बढी उद्यम सहभागी रहेको यस हलमा कफी उत्पादनदेखि प्रशोधन र बजार व्यवस्थापनसम्मका सम्पूर्ण चरणहरू प्रस्तुत गरिएका छन्। २०२६ चाइना कफी ब्रुइङ च्याम्पियनसिप, कप टेस्टर्स च्याम्पियनसिप र विभिन्न तालिम तथा बारिस्टा प्रदर्शनसहित ४० भन्दा बढी कार्यक्रम आयोजना भइरहेका छन्। नुजियाङ क्षेत्रले स्थानीय सांस्कृतिक सम्पदा र कफी उद्योगलाई संयोजन गर्दै विशेष प्रस्तुति दिएको छ भने जेडी लजिस्टिक्सले ड्रोन डेलिभरी, तापमान-नियन्त्रित भण्डारण र ट्रेसेबिलिटी प्रणालीसमेत समेटिएको आधुनिक आपूर्ति श्रृंखला समाधान प्रदर्शन गरेको छ।
यस वर्षको एक्स्पोको अर्को ऐतिहासिक आकर्षण म्यानमार जेड निलामी बनेको छ। हल ७ मा सञ्चालन भइरहेको यस निलामीमा १८ उद्यमका १०० भन्दा बढी कच्चा जेड र तयार आभूषणहरू समावेश छन्। यो म्यानमारले आफ्नो सीमाबाहिर आयोजना गरेको ६० वर्षयताकै पहिलो जेड निलामी भएको जनाइएको छ। यसका लागि युन्नान प्रान्तीय सरकार र म्यानमारको प्राकृतिक स्रोत मन्त्रालयबीच सन् २०२६ फेब्रुअरीमा समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर भएको थियो।
व्यापारिक सहकार्यलाई थप प्रभावकारी बनाउन आयोजकहरूले “एक देश, एक रणनीति” अवधारणाअनुसार ११ उद्योग क्षेत्र र दक्षिण एसियाली राष्ट्रहरूलाई लक्षित गरी २० विशेष व्यवसायिक मिलान कार्यक्रम आयोजना गरेका छन्। दक्षिण एसिया प्याभेलियनमा स्थापित समर्पित मिलान केन्द्रमा द्विभाषिक दोभाषे, पूर्वतयारी गरिएको व्यवसायिक मिलान सूची तथा २७ उद्योग संघको सहयोग उपलब्ध गराइएको छ। वाणिज्य, भन्सार, कर तथा कानुनी निकायका प्रतिनिधिहरू सम्मिलित ‘चिन्तामुक्त व्यापार सेवा मञ्च’ मार्फत सीमापार व्यापारसँग सम्बन्धित परामर्श सेवा पनि प्रदान भइरहेको छ। साथै, सीमापार लाइभ–स्ट्रिमिङ, अन्तर्राष्ट्रिय सार्वजनिक खरिद सम्मेलन तथा चीन–दक्षिण एसिया सीमापार ई–कमर्स कार्यक्रमले डिजिटल व्यापार प्रवर्द्धनमा नयाँ आयाम थपेको छ।
दस संस्करणको यात्रामा चीन–दक्षिण एसिया एक्स्पो एक साधारण व्यापार मेलाबाट वित्तीय सेवा, कानुनी परामर्श, आपूर्ति श्रृंखला व्यवस्थापन, डिजिटल व्यापार तथा अन्तर्राष्ट्रिय नेटवर्किङ समेटिएको बहुआयामिक आर्थिक मञ्चका रूपमा विकसित भएको छ। यद्यपि, यस मञ्चमा भएका सम्झौताहरू दीर्घकालीन व्यापारिक सम्बन्ध र स्थायी आपूर्ति श्रृंखलामा रूपान्तरण हुन्छन् कि हुँदैनन् भन्ने प्रश्न अझै खुला छ। तथापि, विभिन्न भाषा, संस्कृति र आर्थिक पृष्ठभूमिका उद्यमी, लगानीकर्ता तथा नीति निर्माताहरूलाई एउटै छानामुनि ल्याउन सफल यस एक्स्पोले चीन र दक्षिण एसियाबीचको आर्थिक सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
१०औँ चीन–दक्षिण एसिया एक्स्पो तथा ३०औँ चीन (कुनमिङ) आयात–निर्यात मेला जुन १६ सम्म कुनमिङ अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन तथा प्रदर्शनी केन्द्रमा सञ्चालन हुनेछ।
